Engellilerin Emekliliği

Engellilerin emekliliği ile ilgili düzenleme 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu ile yapılmıştır. Engelliler için bu kanun 01.10.2008 tarihi itibari ile öncesi ve sonrası şeklinde güncellenmiştir. Yani bir engellinin emekliliği sigortalı olma durumuna göre 01.10.2008 tarihi öncesi ve sonrasına göre değişmektedir.

Bir engellinin erken emeklilikten yararlanabilmesi için Vergi indirimi başvurusu yapması gereklidir. Başvuru ile ilgili bilgilere Engellilik Vergi İndirim Uygulaması konulu yazımızdan ulaşabilirsiniz. 
Son çıkan kanun ile engellilik ölçütü ve sınıflandırılması da değişikliğe uğramıştır. Bu sebeple engellilerin emeklilik başvurularında evrakların incelenmesi ve değerlendirilmesi eski sağlık raporları yeniden değerlendirilmek zorunda kalınabilir ve değişikliğe uğrayabilir. Rapor oranına itiraz hakkı açık olmak ile birlikte yeniden başvuru yoluda açıktır.
2008 yılında ki kanun değişikliği ile birlikte Bağ-Kurlu engellilere de erken emeklilik hakkı tanınmıştır.

01.10.2008 Gününden önce işe başlayan engelliler

Kanun’un geçici 10 uncu maddesine göre;

1-01.10.2008 gününden önce ilk defa sigortalı olanlardan, sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun mülga 53 üncü maddesine göre malül sayılmayı gerektirecek derecede (2/3 oranında) hastalık veya engeli bulunan ve bu nedenle malûllük aylığından yararlanamayan sigortalılar, yaşları ne olursa olsun en az 15 yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3600 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak şartıyla yaşlılık aylığından yararlanırlar.

2-01.10.2008 gününden önce sigortalı olup sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış durumda olan sigortalılar hakkında, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’na göre sigorta başlangıç tarihlerine ve sakatlık oranlarına göre aşağıdaki tablodaki şartlarla emekli edilirler. Bunlardan 18 yaşından önce işe girmiş olanlar varsa işe giriş tarihleri değil, 18 yaşını ikmal ettikleri tarihler dikkate alınmalıdır.

01.10.2008 tarihinden önce işe başlayan engellilerin emeklilik şartlarına ilişkin tablosu aşağıda ki gibidir.

Rapor oranı ve derecesi
Sigortalılık Başlangıcı I. Derece (Yüzde 80 + ) II. Derece (Yüzde 60-79) III. Derece (Yüzde 40-59)
05.08.1991 ye daha önce 15 yıl- 3600 gün 15 yıl- 3600 gün 15 yıl- 3600 gün
06.08.1991-05.08.1994 arasında 15 yıl- 3600 gün 15 yıl, 8 ay-3680 gün 16 yıl, 3760 gün
06.08.1994-05.08.1997 arasında 15 yıl- 3600 gün 16 yıl, 4 ay-3760 gün 17 yıl, 3920 gün
06.08.1997-05.08.2000 arasında 15 yıl- 3600 gün 17 yıl, 3840 gün 18 yıl, 4080 gün
06.08.2000-05.08.2003 arasında 15 yıl- 3600 gün 17 yıl, 8 ay-3920 gün 19 yıl, 4240 gün
05.08.2003-30.09.2008 arasında 15 yıl- 3600 gün 18 yı1-4000 gün 20 yı1-4400 gün

01.10.2008 Gününden sonra işe başlayan engelliler

  1. Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce %60 ve daha fazla oranda hastalık veya engeli bulunan ve bu nedenle malullük aylığından yararlanamayanlara, en az 15 yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3960 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olmak şartıyla yaşlılık aylığı bağlanır.
  2. Yetkili sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu, Kurum Sağlık Kurulunca çalışma gücündeki kayıp oranının;

a) %50 ile %59 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 16 yıldan beri sigortalı olmaları ve 4320 gün,
b) %40 ile %49 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 18 yıldan beri sigortalı olmaları ve 4680 gün,

prim bildirilmiş olanlar herhangi bir yaşa bağlı olmadan özürlü sıfatıyla erken emekli olabilecekler ama yukarıda sayılan şartlar 01.01.2015 gününden sonra işe girenler için geçerli olup, Kanun’un ek ve geçici maddeleriyle kademe getirilmiştir. Getirilen kademeye göre düzenlenmiş tablo aşağıdaki gibidir.

İşe Başlama Tarihi Çalışma Gücünde Kayıp Oranı
%60 ve daha çok olanlar %50 – %59 arası olanlar %40 – %49 arası olanlar
01.10.2008-31.12.2008 15 yıl. 3 bin 700 gün 16 yıl. 3 bin 700 gün 18 yıl. 4 bin 100 gün
01.01.2009-31.12.2009 15 yıl. 3 bin 800 gün 16 yıl. 3 bin 800 gün 18 yıl. 4 bin 200 gün
01.01.2010-31.12.2010 15 yıl. 3 bin 900 gün 16 yıl. 3 bin 900 gün 18 yıl. 4 bin 300 gün
01.01.2011 -31.12.2011 15 yıl. 3 bin 960 gün 16 yıl. 4 bin gün 18 yıl. 4 bin 400 gün
01.01.2012-31.12.2012 15 yıl. 3 bin 960 gün 16 yıl. 4 bin 100 gün 18 yıl. 4 bin 500 gün
01.01.2013-31.12.2013 15 yıl. 3 bin 960 gün 16 yıl. 4 bin 200 gün 18 yıl. 4 bin 600 gün
01.01.2014-31.12.2014 15 yıl. 3 bin 960 gün 16 yıl. 4 bin 300 gün 18 yıl. 4 bin 680 gün
01.01.2015’den sonra 15 yıl. 3 bin 960 gün 16 yıl. 4 bin 320 gün 18 yıl. 4 bin 680 gün

 

01.10.2008 Tarihinden Önce İşe başlamış Devlet Memurlarında Emeklilik

Kanun’un geçici 4 üncü maddesi ile;

  1. 5434 sayılı Kanun gereğince kanuni tabiriyle sakat kadrosu ile başlayan memurlar ile sakat kadrosunda olmamasına rağmen memur olmadan önce yüzde 40 ve daha fazla oranlı raporu olanlar
    15 yıllık yani 5400 günlük süreyle emekli olmaktadırlar ve olmaya da devam edeceklerdir
  2. Doğuştan özürlü olup da ellerinde rapor olmayanlar
    5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten (01.10.2008 gününden) önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmaya başlamış olup, çalışmaya başlamadan önce ilgili mevzuatına göre alınmış ve en az yüzde 40 oranında özürlü olduklarını gösterir sağlık kurulu raporu bulunanlar ile en az %40 oranında doğuştan özürlü olduklarını belgeleyenlerden aylık talep tarihinde memur (kamu görevlisi) olanlar; en az 5400 gün (15 tam yıl) uzun vadeli sigorta kolları primi bildirilmiş ya da emekli keseneği ödenmiş olması kaydıyla, istekleri halinde emekli olabileceklerdir.
  3. Sonradan özürlü olanlar
    Çalışmaya başladıktan sonra, Kurumca yetkilendirilen sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu, Kurum Sağlık Kurulunca çalışma gücündeki kayıp oranının;

 a) % 50 ilâ % 59 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 5760 gün,

b) % 40 ilâ % 49 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 6480 gün,

uzun vadeli sigorta kolları primi bildirilmiş olması kaydıyla istekleri halinde emekli olacaklardır.

Bağ-Kur’lu özürlüler de artık erken emekli olabiliyor

Bağ-Kur (4/B) sigortalılarından özürlü-engelli olduğu için SSK’lılar gibi erken emekli olamayanlara da artık 5510 sayılı Kanun ile ilk defa erken emeklilik hakkı getirildi. Uygulamaya göre, ilk defa sigortalı olduğu tarihten önce malul (yüzde 60 ve fazlası) olduğu için malullük aylığı bağlanmayanlar, çalışma gücü kaybı yüzde 40 ila yüzde 59 arasında olanlar 1 Ekim 2008 tarihinden sonra tahsis talebinde bulunmaları durumunda aşağıdaki şartlarda 4/b sigortalılığı kapsamına konulan özürlü emekliliğinden aşağıdaki tablodaki şartlarla yararlanabilecekler.

5510 sayılı yasanın 28. maddesine qöre 4b emeklilik kriterleri
%60 ve daha çok olanlar %50 – %59 arası olanlar %40-%49 arası olanlar
15 yıl, 3 bin 960 gün 16 yıl, 4 bin 320 gün 18 yıl, 4 bin 680 gün

 

Kaynak : Ali Tezel

11 YORUMLAR

  1. SELAM …. 05,09,1996 YILINDAN BERİ SİGORTALI OLARAK ÇALIŞMAKTAYIM. ARALIKTA %54 ENGELLİ RAPORUM VE OCAKTA VERGİ İNDRİMİM ONAYLANDI. EMEKLİ OLABİLİYORUM ANCAK NE KADAR EMEKLİ MAAŞI ALIRIM? BU KONUDA BANA YARDIMCI OLURSANIZ ÇOK MEMNUN OLURUM.

  2. 2-01.10.2008 gününden önce sigortalı olup sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış durumda olan sigortalılar hakkında, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’na göre sigorta başlangıç tarihlerine ve sakatlık oranlarına göre aşağıdaki tablodaki şartlarla emekli edilirler. Bunlardan 18 yaşından önce işe girmiş olanlar varsa işe giriş tarihleri değil, 18 yaşını ikmal ettikleri tarihler dikkate alınmalıdır. Bu maddeyi kendim için yorumlarsam 2008 sonrası olarak mı kabul görür.

  3. Merhaba sevgili yönetici;

    Ben 1991 doğumluyum ilk sigortalılık tarihim 2007 %40 rapora sahibim. 18 yaşımı doldurduğum tarih 2009 ancak işe giriş 2007 yani 2008 öncesi. Hangi şartlarda emekli olabiliirim ?

    Saygılarımla.

    • Merhaba bu tür sorulara hem prensip olarak hemde sizleri yanıltmamak adına cevap vermiyoruz.
      Ancak tek göz olduğundan %40 üzeri bir rapor almak zordur. İki gözde %10 miyop astigmat ve Nistagmus olan ben bile %50 rapor aldım.

      -Engelli Blog Yönetimi