Engellilerin emekliliği ile ilgili düzenleme 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu ile yapılmıştır. Engelliler için bu kanun 01.10.2008 tarihi itibari ile öncesi ve sonrası şeklinde güncellenmiştir. Yani bir engellinin emekliliği sigortalı olma durumuna göre 01.10.2008 tarihi öncesi ve sonrasına göre değişmektedir.

Bir engellinin erken emeklilikten yararlanabilmesi için Vergi indirimi başvurusu yapması gereklidir. Başvuru ile ilgili bilgilere Engellilik Vergi İndirim Uygulaması Başvuru İşlemleri konulu yazımızdan ulaşabilirsiniz.

İşçi ve Bağ-Kur ile çalışan vatandaşlar emeklilik hesaplamalarını kolayca Engellilik Emeklilik Hesaplama Robotu sayfası üzerinden yapabilirsiniz.

İşçi Olan Engellilerin Emekliliği

01.10.2008 Gününden Önce İşe Başlayan Engelliler

Kanun’un geçici 10 uncu maddesine göre;

  1. 01.10.2008 gününden önce ilk defa sigortalı olanlardan, sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun mülga 53 üncü maddesine göre malül sayılmayı gerektirecek derecede (2/3 oranında) hastalık veya engeli bulunan ve bu nedenle malûllük aylığından yararlanamayan sigortalılar, yaşları ne olursa olsun en az 15 yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3600 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak şartıyla yaşlılık aylığından yararlanırlar.
  2. 01.10.2008 gününden önce sigortalı olup sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış durumda olan sigortalılar hakkında, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’na göre sigorta başlangıç tarihlerine ve sakatlık oranlarına göre aşağıdaki tablodaki şartlarla emekli edilirler. Bunlardan 18 yaşından önce işe girmiş olanlar varsa işe giriş tarihleri değil, 18 yaşını ikmal ettikleri tarihler dikkate alınmalıdır.

01.10.2008 tarihinden önce işe başlayan engellilerin emeklilik şartlarına ilişkin tablosu aşağıda ki gibidir.

Sigortalılık BaşlangıcıI. Derece (Yüzde 80 + )II. Derece (Yüzde 60-79)III. Derece (Yüzde 40-59)
05.08.1991 ye daha önce15 yıl- 3600 gün15 yıl- 3600 gün15 yıl- 3600 gün
06.08.1991-05.08.1994 arasında15 yıl- 3600 gün15 yıl, 8 ay-3680 gün16 yıl, 3760 gün
06.08.1994-05.08.1997 arasında15 yıl- 3600 gün16 yıl, 4 ay-3760 gün17 yıl, 3920 gün
06.08.1997-05.08.2000 arasında15 yıl- 3600 gün17 yıl, 3840 gün18 yıl, 4080 gün
06.08.2000-05.08.2003 arasında15 yıl- 3600 gün17 yıl, 8 ay-3920 gün19 yıl, 4240 gün
05.08.2003-30.09.2008 arasında15 yıl- 3600 gün18 yıl-4000 gün20 yıl-4400 gün

01.10.2008 Gününden Sonra İşe Başlayan Engelliler

  1. Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce %60 ve daha fazla oranda hastalık veya engeli bulunan ve bu nedenle malullük aylığından yararlanamayanlara, en az 15 yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3960 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olmak şartıyla yaşlılık aylığı bağlanır.
  2. Yetkili sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu, Kurum Sağlık Kurulunca çalışma gücündeki kayıp oranının;
  • %50 ile %59 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 16 yıldan beri sigortalı olmaları ve 4320 gün,
  • %40 ile %49 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 18 yıldan beri sigortalı olmaları ve 4680 gün,

prim bildirilmiş olanlar herhangi bir yaşa bağlı olmadan özürlü sıfatıyla erken emekli olabilecekler ama yukarıda sayılan şartlar 01.01.2015 gününden sonra işe girenler için geçerli olup, Kanun’un ek ve geçici maddeleriyle kademe getirilmiştir. Getirilen kademeye göre düzenlenmiş tablo aşağıdaki gibidir.

İşe Başlangıç TarihiEngellilik Oranı %60 ve daha çok olanlarEngellilik Oranı %50 - %59 arası olanlarEngellilik Oranı %40 - %49 arası olanlar
01.10.2008-31.12.200815 yıl. 3 bin 700 gün16 yıl. 3 bin 700 gün18 yıl. 4 bin 100 gün
01.01.2009-31.12.200915 yıl. 3 bin 800 gün16 yıl. 3 bin 800 gün18 yıl. 4 bin 200 gün
01.01.2010-31.12.201015 yıl. 3 bin 900 gün16 yıl. 3 bin 900 gün18 yıl. 4 bin 300 gün
01.01.2011 -31.12.201115 yıl. 3 bin 960 gün16 yıl. 4 bin gün18 yıl. 4 bin 400 gün
01.01.2012-31.12.201215 yıl. 3 bin 960 gün16 yıl. 4 bin 100 gün18 yıl. 4 bin 500 gün
01.01.2013-31.12.201315 yıl. 3 bin 960 gün16 yıl. 4 bin 200 gün18 yıl. 4 bin 600 gün
01.01.2014-31.12.201415 yıl. 3 bin 960 gün16 yıl. 4 bin 300 gün18 yıl. 4 bin 680 gün
01.01.2015'den sonra15 yıl. 3 bin 960 gün16 yıl. 4 bin 320 gün18 yıl. 4 bin 680 gün

Devlet Memuru Olan Engellilerin Emekliliği

01.10.2008 Tarihinden Önce İşe başlayan Engelli Memur

Kanun’un geçici 4 üncü maddesi ile;

  1. 5434 sayılı Kanun gereğince kanuni tabiriyle sakat kadrosu ile başlayan memurlar ile sakat kadrosunda olmamasına rağmen memur olmadan önce yüzde 40 ve daha fazla oranlı raporu olanlar
    15 yıllık yani 5400 günlük süreyle emekli olmaktadırlar ve olmaya da devam edeceklerdir

Doğuştan Engelli Olup da Ellerinde Rapor Olmayanlar

5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten (01.10.2008 gününden) önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmaya başlamış olup, çalışmaya başlamadan önce ilgili mevzuatına göre alınmış ve en az yüzde 40 oranında özürlü olduklarını gösterir sağlık kurulu raporu bulunanlar ile en az %40 oranında doğuştan özürlü olduklarını belgeleyenlerden aylık talep tarihinde memur (kamu görevlisi) olanlar; en az 5400 gün (15 tam yıl) uzun vadeli sigorta kolları primi bildirilmiş ya da emekli keseneği ödenmiş olması kaydıyla, istekleri halinde emekli olabileceklerdir.

Sonradan Engelli Olanlar

Çalışmaya başladıktan sonra, Kurumca yetkilendirilen sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu, Kurum Sağlık Kurulunca çalışma gücündeki kayıp oranının;

  • %50 ilâ % 59 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 5760 gün,
  • %40 ilâ % 49 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 6480 gün,

uzun vadeli sigorta kolları primi bildirilmiş olması kaydıyla istekleri halinde emekli olacaklardır.

2008 yılındaki kanun değişikliği ile birlikte Bağ-Kurlu engellilere de erken emeklilik hakkı tanınmıştır.

Bağ-Kur İle Prim Ödeyen Engellilerin Emekliliği

Bağ-Kur (4/B) sigortalılarından engelli olduğu için SSK’lılar gibi erken emekli olamayanlara da artık 5510 sayılı Kanun ile ilk defa erken emeklilik hakkı getirildi. Uygulamaya göre, ilk defa sigortalı olduğu tarihten önce malul (yüzde 60 ve fazlası) olduğu için malullük aylığı bağlanmayanlar, çalışma gücü kaybı yüzde 40 ila yüzde 59 arasında olanlar 1 Ekim 2008 tarihinden sonra tahsis talebinde bulunmaları durumunda aşağıdaki şartlarda 4/b sigortalılığı kapsamına konulan özürlü emekliliğinden aşağıdaki tablodaki şartlarla yararlanabilecekler.

%60 ve daha çok olanlar%50 - %59 arası olanlar%40-%49 arası olanlar
15 yıl, 3 bin 960 gün16 yıl, 4 bin 320 gün18 yıl, 4 bin 680 gün